Diyanet İşleri Başkanlığının sürdürdüğü yurtdışı hizmet ve ilişkilerine çerçevesinde 2009 yılında , 138 İl ve İlçe Müftülüğünün içinde yer aldığı “Kardeş Şehir Projesi” , Avrasya Coğrafyası ve Afrika kıtasının eşleştirilen bazı şehirlerinin dini hayat, kurum ve bilgi alanlarındaki ihtiyaçlarına ülkemiz insanının hayırhah katkısını ulaştırarak, gelecekte de hayırla yad edilecek iz ve eserler kazandırmayı hedeflemektedir.
(İl Müftümüz Sayın Selami EMEN , bu ziyareti Zonguldak Müftülüğüne tayin olmadan önce Amasya Müftüsü iken gerçekleştirmiştir.Ziyaret 2009 yılı içerisinde yapılmıştır.
HIRVATİSTAN
Hırvatistan Cumhuriyeti, sosyalist ülkelerde 1989 yılından bu yana gerçekleşen büyük deği- şimler sonucunda 1991 yılında bağımsızlığına kavuşan, Yugoslavya’yı oluşturan 6 cumhuriyetten biriydi. Balkan Yarımadasının güneyinde yer alan Hırvatistan İstra (İstria) Yarımadası’nın büyük bölümü, Dalmaçya’yı ve Macaristan’ın parçası olan Slovenya’yı kapsar.
Kuzeybatısında Slovenya, kuzeyinde Macaristan, doğuda Yugoslavya, güneyde Bosna-Hersek ve batıda da Adriyatik deniziyle çevrilidir.Başşehri Zagreb olan bu ülkenin nüfusu 4 milyon 805 bin 659’dur. Yüzölçümü 56 bin 538 km² dir. Hırvatistan nüfusunun % 89,6 sını Hırvatlar oluşturur. Sırplar % 4,5, diğerleri % 5,9 (Boşnak, Macar, Slovenyalı, Çek ve Romalı) oluşturur. Ülkede Hırvatça konuşulur.Halkın % 87,8 Roma Katolikleri, % 4,4 Ortodoks, % 1,3 Müslüman, % 0,4 Protestan, % 6,1 ini diğer din mensupları oluşturur.
İslam dini, Hırvatistan’a Osmanlılardan önce gelmiştir. Hırvatistan Müslümanlarına İsmaili veya Kaliziye deniliyordu. Maalesef onlardan bugüne hiçbir eser kalmamıştır. Macaristan’ın baskıları nedeniyle bu Müslümanların çoğu Bosna’ya göç etmiş ve bir kısmı da dinlerini değiştirmeye zorlanmıştır.
Hırvatlar günümüzde Ukrayna toprakları içinde bulunan Yugni ve Dinyeper nehirleri arasında kalan Beyaz Hırvatistan’dan, 6. yüzyılda göç ederek, Roma illeri olan Pannonia ve Dalmaçya’ya yerleştiler. Katolikliği benimse-yen Hırvatlar ile Ortodoks olan komşuları Sırplar arasında sürekli bir mücadele oldu. Bütün Hırvat topraklarına hakim olan Kral Tomislav 925 senesinde, kendini Hırvatistan Kralı ilan etti. Tomislav, Bulgarlar, Macarlar ve Bizanslarla savaşmak zorunda kaldı. Macaristan kralı Kalman 1102’de Hırvatistan Kralı olarak taç giydi.
Bu tarihten itibaren Macaristan ile olan birlik sekiz yüzyıl devam etti. 1444 Varna ve 1448 İkinci Kosova muharebeleri sonunda Osmanlı Devleti, Hırvatistan’ın güney bölümünü hakimiyeti altına aldı. 1526 yılında Mohaç meydan muharebesinde Macaristan Kralı Lajos mağlup olunca, Hırvat topraklarının büyük bölümü Osmanlı hakimiyeti altına girdi. On altıncı asrın sonlarına kadar Hırvatistan sancak beyleri tarafından idare edildi. 1583’te eyalet durumuna getirilerek Beylerbeylerinin idaresine verildi.İkinci Viyana kuş atmasının ardından, Osmanlı Devleti’nin, Avrupa’da gerilemesinden faydalanan Avusturya, Prens Eugene komutasındaki orduları ile 1697’de Hırvatistan topraklarını işgal etti. Karlofça Antlaşmasıyla Besarabya’dan çekilen Osmanlılar, Pasarofça Antlaşmasıyla da Sava Nehrinin güneyinde kalan toprakları kaybettiler.
1916 yılında olumlu bir ge-lişme yaşanmış ve Hırvat Meclisi önemli bir karara imza atarak İslamiyet’i resmî din olarak kabul et-miştir. İşte bu aşamadan sonra Hırvat topraklarında, İslami-yet yeniden hayat bulmuş ve aradan geçen 93 yılda Müslümanların sayısı resmî rakamlara göre 60 bine ulaşmıştır. Bu Müslümanlar Boşnak kökenlidir. Zagreb, bu 60 bin Müslüman’ın en yoğun bulunduğu bir şehir-dir. Yaklaşık 25 bin Müslü-man bu şehirde yaşamak-tadır. Müslümanların ikinci yoğun olarak bulundukları şehir Rijekadır.
 Böylece Hırvatistan’daki Osmanlı Hakimi-yeti son bulmuş oldu.Balkanlarda birbirinden farklı Müslüman halklar çok uzun yıllardır bir arada yaşamaktadır. Hırvatistan Müslümanları da bunlardan biridir. İslam dini, Hırvatistan’a Osmanlılardan önce gelmiştir. Hırvatistan Müslümanlarına İsmaili veya Kaliziye deniliyordu. Maalesef onlardan bugüne hiçbir eser kalmamış tır. Macaristan’ın baskıları nedeniyle bu Müslümanların çoğu Bosna’ya göç etmiş ve bir kısmı da dinlerini değiştirmeye zorlanmıştır. İspanyalı Müslüman yazar Ebu Hamid el Endelûsî, 12. asırda bu bölgeyi ziyaret ettiğinden İsmaili’lerin nere-deyse İslam dinini unutmuş olduklarını ve sadece evlerinde birkaç tane İslami sembol kaldığını yazıyor. Kaliziler hakkında ise onların Mağripli olduklarını, İslami bağlılıklarını koruduklarını ve iyi savaşçılar olduklarını, Macaristan krallarının onları savaşa götürdüklerini haber veriyor.Bu Müslümanlar Hırvatistan’dan silinip gittikten dört buçuk asır sonra 16. asrın başlarında bölgeye Osmanlılar gelmiştir. Osmanlı Devleti zamanında Hırvatistan’da 150 cami, birkaç medrese ve türbe ile çeşitli İslami yapılar inşa edilmiştir.
Zagreb papazlarının söylediklerine göre, Posavina ve Slovenya bölgelerinde yaşayan Katolikler-den çok sayıda kişi İslam dinini kabul etmiştir. Zagreb Papazı Erdediye’nin ifadesine göre, Slovenya bölgesinde bir haftada 40 bin Katolik İslam dinini kabul etmiştir. Bu bölgede Osmanlı Devleti 150 sene hüküm sürmüştür. 1683 Viyana bozgunundan sonra ise camilerin tümü yıkılmış ya da kiliseye çevrilmiş tir. Bugün 150 camiden hiçbiri cami olarak kullanılmamaktadır. Osmanlı’dan ayrıldıktan sonra Hırvatistan’da İslami bir sembol kalmamıştır. 19. asrın ikinci yarısında Avusturya ve Macaristan Bosna'ya girene kadar durum bu şekilde devam etmiştir. O tarihlerden itibaren ise Müslümanlar azar azar Hırvatistan’a geri dönmeye başlamıştır.
Ülkedeki Müslümanların sayısı hızla artmış ve II. Dünya Savaşına kadar 5000’i geçmiş tir. II. Dünya Savaşının başlamasıyla Hırvatistan’da, bağımsızlığını ilan etmiş ve ülkenin başına Dr. Ante Paveliç gelmiştir. Dr. Paveliç Müslümanların kendisine destek vermesi için onlara Zagreb’in merkezinde cami olarak kulla-nacakları bir bina hediye etmiş ve buraya üç tane minare yaptırmıştır. Bu cami 1944’te açılmıştır. Fakat 5000 Müslüman’ın namaz kılabileceği genişlikteki cami sadece kısa bir süre açık kalabilmiştir. Savaş bittikten sonra, 1947’de minareler yıktırılmış ve cami olarak kullanılan bu bina müze olarak tahsis edilmiştir. İslam Birliği cemaati binadan zorla çıkartılmış ve kendilerine 200 m²lik bir yer gösterilmiştir. Müslümanlar bu daracık mekanda tam 40 sene boyunca ibadetlerini yerine getirmek zorunda bırakılmışlardır.Ancak 1916 yılında olumlu bir gelişme yaşanmış ve Hırvat Meclisi önemli bir karara imza atarak İslamiyet’i resmî din olarak kabul etmiş tir.
Hırvatistan Devlet Radyo ve Televizyonu, her Ramazan ve Kurban Bayram namazlarını canlı yayın olarak vermektedir. Zagreb Camii, 5 bin kişilik kapasitesi ile şehrin en müstesna semtlerinden Lekeniçka’da bir üniversite kampüsü kadar bir alan içine inşa edilmiştir. Beş imam görev yapmaktadır. İmamlardan en genci Samsun O.M.Ü İlahiyat Fakültesi mezunu Boşnak asıllı Mersad Krestiçdir.
İşte bu aşamadan sonra Hırvat topraklarında, İslamiyet yeni-den hayat bulmuş ve aradan geçen 93 yılda Müslümanların sayısı resmî rakamlara göre 60 bine ulaşmıştır. Bu Müslümanlar Boşnak kökenlidir. Zagreb, bu 60 bin Müslüman’ın en yoğun bulunduğu bir şehirdir. Yaklaşık 25 bin Müslüman bu şehirde yaşamaktadır. Müslümanların ikinci yoğun olarak bulundukları şehir Rijekadır. B u şehirde de on bin Müslüman bulunmaktadır.Hırvatistan bağımsızlığını ilan etmesiyle birlikte Hırvatistan İ s-lam Birliği de bağımsız olmuştur. 1990 yılına kadar Hırvatistan’da 2 cami, 6 mescit mevcut iken, şimdi Hırvatistan genelinde 24 cami ve mescit mevcuttur. Bu camilerin en büyüğü Zagreb Camiidir.
Bu cami aynı zamanda Avrupa’daki camilerin en büyüklerinden ve en güzellerinden birisidir. Bu cami 11.000 m² arsa üzerinde kuruludur. 1981 yılında bataklık olan bu arsayı satın alan Müslümanlar, buraya büyük bir İslam Merkezi kurmuşlardır. Meşihat İslam Birliği (Diyanet İşleri Başkanlığı) Hırvatistan’da dinî hayatı organize eden en üst kurumdur. Başkanı Hacı Şevko Ömerbaşiçtir. Meşihat Başkanlığı Zagreb şehrindedir. 2002 yılında Hırvat Devleti İslam Birliği ile bir antlaşma imzalamıştır. O antlaşmaya göre İslam Birliği birtakım hak ve özgürlükler elde etmiştir. Bu antlaşmayla imamlar, devletten maaş almaya başlamışlar ve Müslümanların sosyal hayatın-da etkin bir rol üstlenmişlerdir. Bu antlaşma gereği imam ve muallimler 52 devlet okulu ile hapishanelerde İslam dini der-si vermeye başlamışlar. Yine Meşihat’ın görevlendirdiği imamların kıydığı nikahlar resmî nikah olarak kabul ediliyor. İslam Birliğinin okul açma ve okullarına kadro çıkarma hakkı verilmiştir. Hırvatistan Devlet Radyo ve Televizyonu, her Ramazan ve Kurban Bayram namazlarını canlı yayın olarak vermektedir.
Zagreb Camii, 5 bin kişilik kapasitesi ile şehrin en müstesna semtlerinden Lekeniçka’da bir üniversite kampüsü kadar bir alan içine inşa edilmiştir. Beş imam görev yapmaktadır. İmamlardan en genci Samsun O.M.Ü İlahiyat Fakültesi mezunu Boşnak asıllı Mersad Krestiçdir. Uzaktan gören herkesi etkile-yen bir mimarlık harikası olarak bu kutsi mekan; lokantası, kafeteryası, spor tesisi, kreşi, konferans salonu, kütüphane, düğün salonu, dershane, mini müze ve lojmanlarıyla Zagrebli Müslümanların buluşma noktası olmuş tur. 21.02.2007 tarih ve 964 sayılı yazı gereği, Amasya Müftülüğü, Hırvatistan Zagreb Şehri ile Kardeş Şehir olmuştur.
Hırvatistan bağımsızlığını ilan etmesiyle birlikte Hırvatis-tan İslam Birliği de bağımsız olmuştur. 1990 yılına kadar Hırvatistan’da 2 cami, 6 mescit mevcut iken, şimdi Hırvatistan genelinde 24 cami ve mescit mevcuttur. Bu camilerin en büyüğü Zagreb Camiidir.
 Bu kapsamda 2008 yılı Ağustos ayında Hırvatistan Meşihat Baş kanı ve iki yönetici, Amasya İl’ini ziyaret edip ortak çalışma alanları belirlemişlerdir.(İl Müftümüz Selami EMEN, Amasya ilinden Zonguldak iline tayini yapılmıştı)2009 yılı Nisan ayında ise, Amasya İl Müftüsü Selami Emen, Müftü Yardımcısı Adem Aygül ve Kur’an Kursu Öğretici-si Arif Bayoğlu, Zagreb’e iadei ziyarete gitmişlerdir. Bu ziyaretlerden Meşihat Başkanı Hacı Şevko Ömerbaşiç, çok memnun kaldıklarını söylemişlerdir Türkiye’den dinî yönden yardım beklediklerini, Müslüman gençlerin Türkiye’de özellikle İlahiyat Fakültelerinde eğitim yapmaları-nı arzuladıklarını bunun için öğrenci kontenjanının artırılmasını istediklerini, bu konuda Diyanet İşleri Başkanlığının yardımlarını beklediklerini ifade etmişlerdir.
 Hırvatistan’da Diyanet İşleri Başkanlığını temsil eden herhangi bir görevli bulunmamaktadır.Kardeş Şehir Projesi kapsamında Zagrep Meşihat Başkanlığına yapılan ziyarette, bu bölgelerde Suudi Arabistan ve İran’ın oldukça faal durumda oldukları Meşihat Başkanı tarafından ifade edilmiştir. Geçtiğimiz ekim ayında, Müslümanların Zagreb’ten sonra yoğun olarak bulundukları Rijeka Şehrinde temeli atılan Rijeka İslam Merkezi ve Camii inşaatına, Ülkemizden yardım beklediklerini ifade etmişlerdir.
Bu proje kapsamında 2009 yaz döneminde, Hırvatistan’dan 10 erkek ve 10 kız öğrenci toplam 20 ortaöğretim öğrencisi, Amasya İl’inde yaklaşık bir ay boyunca Amasya Müftülüğünün misafirleri olarak bulunmuşlardır.Bu süre içinde ülkemizi ve insanlarımızı tanımışlar, Kur'an-ı Kerim ve Türkçe öğrenmişler, Ülkemizden güzel duygularla ayrılmışlardır.Hırvatistan Müslümanları entelektüeller arasında önemli bir yer teşkil etmektedir. Birçok profesör, doktor ve mühendis’in bulunduğunu ifade etmişlerdir.
|
